Cây cao su trong chiến lược giảm nghèo bền vững

Là một trong 4 tỉnh rộng nhất trong cả nước, địa hình nhiều núi cao, chia cắt, độ cao trung bình 600-700m so với mặt nước biển. Toàn tỉnh hiện có 5 huyện nghèo, 90 xã, 1.119 bản đặc biệt khó khăn. Vì vậy, hơn 3 năm qua thực hiện chủ trương phát triển cây cao su trên địa bàn đã mở ra hướng phát triển kinh tế mới, từng bước xóa đói, giảm nghèo bền vững cho nhân dân.

Lợi ích kinh tế, cộng đồng trách nhiệm
Sau 3 năm thực hiện chủ trương phát triển cây cao su, đến nay tỉnh ta đã trồng hơn 5.200 ha tại các huyện Thuận Châu, Quỳnh Nhai, Mai Sơn, Yên Châu, Sông Mã và Mường La. Cây cao su được coi là loại cây đa mục đích, vừa có giá trị kinh tế cao, vừa thực hiện nhiệm vụ của những cánh rừng phòng hộ bảo vệ môi trường, phòng chống thiên tai, bảo vệ đất, chống xói mòn. Theo đánh giá của các chuyên gia của Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam, cây cao su trồng ở Sơn La phát triển tương đương với cao su trồng ở Đông Nam bộ.
Thông qua hình thức góp cổ phần bằng giá trị quyền sử dụng đất để trồng cao su, một bộ phận nông dân của tỉnh đã có cổ phần trong Công ty cổ phần cao su Sơn La và bản thân họ trở thành công nhân. Đây là mô hình mới, không những giúp người dân ổn định việc làm, thu nhập, mà còn gắn trách nhiệm của họ với cương vị là người chủ thật sự, cùng với Công ty chăm lo phát triển của cây cao su. Khi những người nông dân trở thành công nhân của Công ty, họ được hưởng đẩy đủ các quyền lợi theo quy định của Luật Lao động: Có lương và được đóng các loại bảo hiểm xã hội, y tế, được quan tâm chăm lo đời sống vật chất, tinh thần. Ngoài ra, công nhân còn được thưởng năng suất, chất lượng hằng tháng, quý và cả năm dựa trên đánh giá chất lượng công việc thực hiện. Đến nay, tổng kinh phí Tập đoàn công nghiệp cao su Việt Nam đã đầu tư gần 440 tỷ đồng, trong đó chưa tính giá trị góp quyền sử dụng đất của nhân dân 10 triệu đồng/ha và ngân sách của tỉnh thực hiện chương trình phát triển cây cao su trên 12,1 tỷ đồng. 
Thay đổi tập quán sản xuất, tạo việc làm, xây dựng nông thôn mới
Hiện nay, Công ty cổ phần cao su Sơn La đã có khoảng 4.000 công nhân, chủ yếu là đồng bào các dân tộc địa phương. Từ nông dân chuyển sang làm công nhân đã góp phần giúp đồng bào thay đổi căn bản về tập quán canh tác, lối sống. Để đảm bảo và nâng cao cuộc sống công nhân cũng như nhân dân trong vùng quy hoạch, ngoài việc vận động bà con góp đất trồng cao su, trở thành công nhân của Công ty, ổn định sản xuất một cách bền vững, tỉnh có những chính sách hỗ trợ, cùng với Công ty cổ phần cao su Sơn La đầu tư nâng cấp cơ sở hạ tầng tại các xã, bản. Với chủ trương xã nào trồng mới được 300 ha cây cao su/năm trở lên thì được đầu tư xây dựng trụ sở theo tiêu chuẩn mới. Cùng với đó, Công ty cổ phần cao su Sơn La đã đầu tư xây dựng trụ sở các đội sản xuất, có sân thể thao, dịch vụ, lớp học mầm non phục vụ công nhân và tạo điều kiện cho con em của họ được học tập tại chỗ, giúp họ yên tâm sản xuất. Đồng thời, mỗi bản đều có đội văn nghệ, với lực lượng tham gia chủ yếu là công nhân cao su. 3 năm qua, Công ty đã hỗ trợ gần 40 máy vi tính cho các bản và công nhân, tạo điều kiện nâng cao trình độ, tiếp cận thông tin cho đội ngũ cán bộ, công nhân là người dân địa phương. Khuyến khích và hỗ trợ cho vay 7,4 tỷ đồng không tính lãi để công nhân mua giống ngô, đậu, cỏ và trâu, bò để phát triển sản xuất, góp phần tăng thu nhập của công nhân. Bên cạnh đó, cây cao su đã góp phần quan trọng trong việc chuyển đổi cơ cấu sản xuất, tạo việc làm ổn định cho đồng bào TĐC thủy điện Sơn La. Trong tổng số 5.473 hộ dân tại 17 xã của 6 huyện góp cổ phần bằng giá trị quyền sử dụng đất tham gia trồng cây cao su, có 731 hộ TĐC. Đến nay, tại tất cả các bản trồng cao su đã cơ bản không còn hiện tượng nuôi gia súc dưới gầm sàn và thả rông gia súc. Các xã, bản đều xây dựng quy ước, hương ước bảo vệ cây cao su, mọi vi phạm đều được xử lý, góp phần giữ vững an ninh trật tự; tệ nạn xã hội từng bước được đẩy lùi; khơi dậy tình làng nghĩa xóm và tinh thần đoàn kết trong cộng đồng. Tỉnh ta đang xây dựng bản Tìn và bản Nà Trang, thị trấn Ít Ong (Mường La) theo mô hình bản phát triển toàn diện để nhân ra diện rộng.
Những trải nghiệm bước đầu
Có thể khẳng định, sau 3 năm thực hiện chủ trương phát triển cây cao su trên địa bàn tỉnh đã thu được những kết quả quan trọng. Lợi ích về kinh tế, môi trường và xã hội trong vùng quy hoạch đã nói lên vị trí, vai trò của cây cao su trong chiến lược xóa đói giảm nghèo của tỉnh. Việc tỉnh ta trực tiếp đề nghị Tập đoàn công nghiệp cao su Việt Nam đầu tư, kinh doanh cây cao su, cùng với các chính sách hỗ trợ nhân dân chuyển diện tích canh tác kém hiệu quả sang trồng cây cao su và hình thành đội ngũ công nhân là những người nông dân địa phương là những chủ trương đúng đắn hợp lòng dân. Đây là những điều kiện thuận lợi để tỉnh ta tiếp tục vận động nhân dân tích cực tham gia góp đất trồng cao su, góp phần thực hiện mục tiêu đến năm 2015 toàn tỉnh có 20.000 ha cây cao su.
Đồng chí Cầm Văn Chính, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Trưởng Ban Chỉ đạo phát triển cây cao su tỉnh cho biết: Cây cao su đã góp phần giúp tỉnh thực hiện điều chỉnh cơ cấu cây trồng, bố trí lại cơ cấu lao động, tạo lập được các vùng sản xuất hàng hóa và thay đổi cơ bản tập quán canh tác, trình độ sản xuất của nông dân trong vùng quy hoạch, từng bước xây dựng nguồn nhân lực tại chỗ có trình độ, đáp ứng yêu cầu trong quá trình thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn của tỉnh. 

 

Ngọc Thuấn