TẬP HUẤN NÂNG CAO NĂNG LỰC NGHIÊN CỨU

Trong hai ngày 16 và 17 tháng 7 năm 2013 tại Trường Đại học Tây Bắc đã diễn ra buổi tập huấn nâng cao năng lực nghiên cứu trông khuân khổ Dự án “Nâng cao năng lực Trường Đại học Tây Bắc góp phần phát triển bền vững nông thôn khu vực Tây Bắc” (Dự án TBU-JICA) do TS. Hà Viết Cường đến từ Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội. Tới tham dự buổi tập huấn có Giám đốc Dự án TS. Đoàn Đức Lân – Phó Hiệu Trưởng nhà trường, Ths. Nguyễn Thị Lan Anh – Trưởng Khoa kinh tế, Ông Tống Mạnh Hổ - cán bộ Trung tâm Nghiên cứu thực nghiệm Nông Lâm nghiệp Tây Bắc, cùng toàn thể các cán bộ, giảng viên Khoa Nông – Lâm.

Trong hai ngày tập huấn, TS. Cường đã giới thiệu 5 nội dung chính nhằm nâng cao năng lực nghiên cứu của các giảng viên, cán bộ Khoa Nông Lâm thông qua việc công bố các kết quả nghiên cứu. 5 nội dung chính gồm: Hiện trạng nghiên cứu khoa học ở Việt Nam, đánh giá trong nghiên cứu khoa học, khai thác sử dụng thông tin trong nghiên cứu khoa học, trình bày bài báo khoa học và viết đề xuất nghiên cứu. Trong mỗi phần trình bày, TS. Cường đã cùng các giảng viên cán bộ trao đổi chi tiết về từng nội dung, giúp cho mọi người hiểu rõ được vấn đề và có được những kỹ năng cần thiết.

 

Trong phần hiện trạng nghiên cứu khoa học ở Việt Nam, TS. Cường chia sẻ nhiều thông tin phản ánh một phần thực trạng nghiên cứu khoa học trong nước thông qua những bài viết của GS. Nguyễn Văn Tuấn - Đại học New South Wales, Viện nghiên cứu Y khoa Garvan (Úc). GS. Tuấn đã có 150 công trình nghiên cứu khoa học, rất nhiều bài viết quan trọng về nghiên cứu khoa học và giáo dục đại học của Việt Nam ( chúng ta có thể tham khảo tại website: http://tuanvannguyen.blogspot.com/). Một nguồn thông tin khác mà TS. Cường chia sẻ đó là Hội thảo “Giáo dục Đại học Việt Nam hội nhập quốc tế” tổ chức ngày 9/11/2012 tại Đại học Quốc Gia Thành Phố Hồ Chí Minh (chúng ta có thể tham khảo tại website: http://gddhhoinhapquocte.vnuhcm.edu.vn/site/vn/). Đánh giá chung, hiện trạng nghiên cứu khoa học của Việt Nam đang ở mức thấp so với Thế giới, vì khi so sánh với các nước trong khu vực như: Thai Lan, Malaysia, Singapore…thì số ấn phẩm khoa học của Việt Nam từ năm 1966 đến 2011 tăng rất chậm so với các quốc gia trong khu vực. Theo TS. Cường có một số nguyên nhân chính dẫn tới tình trạng trên như: Sự bất cập và chồng chéo trong quản lý; thiếu hụt các nhà khoa học tài năng; tác rời giữa nghiên cứu và giảng dạy; đầu tư và phân bổ kinh phí nghiên cứu không phù hợp; đánh giá kết quả và chất lượng nghiên cứu hạn chế.

Tiếp theo trong buổi sáng ngày 16/7, TS. Cường đã giới thiệu một số thuật ngữ quan trọng đối với việc viết nghiên cứu khoa học đăng trên các tạp chí quốc tế, điều này đặc biệt quan trọng đối với các giảng viên trẻ đang bắt đầu tiếp cận với hoạt động nghiên cứu. Trên thế giới có khoảng 100.000 tạp chí, trong đó có khoảng 14.000 tạp chí nằm trong hệ thống ISI (Institute for Scientific Information được sở hữu bởi Tập đoàn Thomson Reuters), chỉ số IF (Impact Factor có 8.400 tạp chí) là chỉ số đo chất lượng các tạp chí ISI, nó xác định dựa trên số lần trích dẫn trung bình các bài báo của tạp chí trong 2 năm trước đó, chỉ số này khác nhau giữa các lĩnh vực nghiên cứu. Chúng ta không nên quan tâm tới khái niệm ISSN – International Standard Serial Number, ví nó chỉ là số Seri gồm 8 số được cấp bởi 1 cơ quan quản lý hoặc thư viện Quốc gia. Hiện nay, Việt Nam chưa có tạp chí khoa học nào có chỉ số IF. Bên cạnh những khái niệm cơ bản, TS. Cường cũng giới thiệu nguồn thông tin quan trọng mà chúng ta có thể thu thập như: Tạp chí được phản biện có chỉ số IF; tạp chí được phản biện và không có chỉ số IF; tạp chí thông tin không phản biện; thông tin xám (thông tin chưa được thẩm định: Bài trình bày hội thảo, luận án, báo cáo).

Trong buổi chiều ngày 16/7, các giảng viên cán bộ có cơ hội tiếp cận cách quản lý thông tin, cách tìm kiếm thông tin và lưu trữ thông tin một cách hữu ích. Phần mềm EndNote sẽ giúp chúng ta quản lý thông tin một cách hữu ích và nó rất hữu dụng cho việc sử dụng dữ liệu vào việc viết bài báo khoa học. Chúng ta có thể sử dụng phần mềm EndNote để tìm kiếm và lữu trữ các tài liệu từ các trang web, các tài liệu này có thể tìm kiếm trên các trang web như: Sciencedirect, Web of Knowledge, Google Scholar…. Sử dụng phần mềm EndNote các giảng viên có thể viết một bài báo khoa học theo đúng format của các tạp chí trong hệ thống ISI một cách dễ dàng.

Về vấn đề cách viết bài báo khoa học, TS. Cường cho biết có 3 dạng bài báo chính là: Review (bài tổng kết), bài nghiên cứu (full paper), báo cáo ngắn (short report, brief report…). Ở Việt Nam các nhà khoa học chủ yếu viết bài báo khoa học dưới dạng một bài nghiên cứu. Những bài Review thường được viết bởi các nghiên cứu sinh khi mà họ tổng hợp tài liệu để viết phần tổng quan của một luận án hoặc chuyên gia trong lĩnh vực nghiên cứu đó. Trong bài Review tác giả tập hợp tất cả các tài liệu viết về vấn đề đang nghiên cứu đến thời điểm hiện tại, nó rất hữu dụng cho việc tập hợp thông tin về tổng quan tài liệu. Dạng bài nghiên cứu có đầy đủ các phần cho một bài nghiên cứu, nó áp dụng cho việc trình bày báo cáo thí nghiệm, báo cáo khoa học hay luận án. Một bài báo khoa học gồm 10 phần chính: Tiêu đề, tác giả, tóm tắt, giới thiệu, vật liệu và phương pháp, kết quả, thảo luận, kết luận, lời cảm ơn, danh lục tài liệu tham khảo. Thầy Cường cũng giới thiệu tới toàn bộ cán bộ giảng viên một số website để tham khảo cách viết, quy định viết bài.

Trong buổi chiều ngày 17/7/2013 các giảng viên cán bộ Khoa Nông Lâm được nghe hướng dẫn về cách viết đề xuất nghiên cứu, có 2 nguyên tắc quan trọng khi viết thuyết minh đó là không bỏ sót và viết thật chi tiết (yêu cầu chi tiết phần vật liệu và phương pháp, cần phải giải thích chi tiết khái niệm, bổ sung sơ đồ, hình ảnh). Viết văn phong như viết báo, nhưng mức độ trích dẫn tài liệu thì thấp hơn bài báo khoa học, quan trọng của thuyết minh là làm cho phản biện hiểu được hết nội dung. Những từ nào cần nhấn mạnh thì chúng ta có thể bôi đậm để tạo sự chú ý. TS. Cường cũng hướng dẫn mọi người cách tra giá của các nguyên vật liệu phục vụ nghiên cứu, việc này giúp ích cho việc xây dựng đề xuất kinh phí. Chúng ta có thể vào trang website của hãng Sigma để tham khảo giá của các hóa chất, nguyên vật liệu phục vụ hoạt động công nghệ sinh học.

Hiện nay, các nhà nghiên cứu có thể viết đề tài theo hướng NaFosted của Bộ Khoa học công nghệ, người đề xuất cần phải nộp 2 phiên bản là tiếng Việt và tiếng Anh. Cái khác là yêu cầu của việc nghiêm thu là hoàn thành 2 bài báo khoa học đăng trên tạp chí trong hệ thống ISI. Điều kiện đăng ký đề tài Nafosted là có 1 bài báo đăng trên tạp chí trong hệ thống ISI và là người viết chính. Việc đăng ký có thể thực hiện online, đây là một hướng mở trong hoạt động nghiên cứu khoa học.

Trong những khoảng thời gian cuối của buổi tập huấn, TS. Cường đã cùng các giảng viên cán bộ trao đổi về việt viết một số đề xuất nghiên cứu mang tính đặc trưng cho vùng Tây Bắc, nhiều giảng viên cũng chia sẻ những kinh nghiệm viết các đề xuất cấp Bộ, cấp tỉnh để mọi người cùng nhau trao đổi và rút ra kinh nghiệm cho bản thân. Qua quá trình trao đổi nhiều hướng nghiên cứu mới được mở ra và tạo cơ hội cho những hợp tác tiếp theo giữa Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội và Trường Đại học Tây Bắc.

Kết thúc buổi tập huấn, TS. Đoàn Đức Lân có tổng kết những nội dung của buổi tập huấn và có một số trao đổi. Thầy cường đã trao đổi với chúng ta về hiện trạng nghiên cứu khoa học ở Việt Nam, cách khai thác các tài liệu và những thông tin hữu ích. Việc viết bài đăng trên tạp chí có chỉ số IF cần có thời gian, vì vậy trước mắt chúng ta nên viết bài đăng trên tạp chí trong nước. Mỗi một nhóm nghiên cứu (trong 11 nhóm nghiên cứu) nên viết 1 bài để đăng trên các tạp chí trong nước, muốn viết bài chúng ta cần phải có số liệu trung thực và cần sớm triển khai. Trong khuôn khổ Dự án TBU-JICA nếu chúng ta cùng hoàn thành các bài báo sớm thì Dự án có thể hợp tác với Tạp chí Khoa học Phát triển của Trường Đại học nông nghiệp Hà Nội để biên tập 1 chuyên san dành riêng cho Dự án. Mặt khác các nghiên cứu có thể viết các bài nghiên cứu ngắn để đăng trên Bản tin Khoa học công nghệ của Trường Đại học Tây Bắc, đây là một bước chuẩn bị cho việc viết bài báo đăng trên các tạp chí.

Bài viết của tác giả: Đào Hữu Bính - Thành viên BQL Dự án

Ban thông tin websit Khoa Nông - Lâm