BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU NHÓM CỦ MÀI (Đến tháng 6 năm 2013)

Sáng ngày 29/7/2013 tại phòng họp 5 Trường Đại học Tây Bắc, nhóm nghiên cứu củ mài đã làm việc với TS. Đoàn Đức Lân – Giám đốc Dự án TBU-JICA và Ông Bùi Văn Hảo – Trưởng nhóm nghiên cứu. Tại buổi làm việc nhóm đã trình bày kết quả nghiên cứu từ tháng 1/2012 – 6/2013 và đề xuất một số nội dung sẽ tiến hành trong năm 2014 nếu Dự án được kéo dài.

Trong báo cáo nhóm đã nêu bật 6 hoạt động và kết quả chính mà nhóm đã đạt được trong năm 2012 và 2013 có hình ảnh minh họa kèm theo. Cụ thể được trình bày ở bảng phía dưới.


Hợp phần

Nội dung

Năm 2012

Năm 2013

Kết quả

Hỉnh ảnh minh họa

Kết quả

Hỉnh ảnh minh họa

Hợp phần kỹ thuật

1 -Nhận biết

Nhận diện được cây củ mài thông qua hình thái. Thu thập được các ảnh tư liệu về đặc điểm hình thái cây củ mài.

 

Thu thập mẫu vật và hoàn thiện bộ mẫu vật về cây củ mài

Định loại được củ mài Việt Nam với danh pháp Khoa học là: Dioscorea persimilis, thuộc họ củ Nâu.

 

2 - Thu thập giống

Cả 4 giống củ mài thu thập được đều cho kết quả nhân giống tốt (4 giống là: Thuận Châu và Mộc Châu – Sơn La, Tuần Giáo – Điện Biên, Đoan Hùng - Phú Thọ)

 

 

Phát hiện 1 loại cây giống cây củ mài thông qua quan sát quả và đang trong quá trình nghiên cứu thông qua quan sát sinh trưởng và phát triển.

 

3 - Nhân giống

Nhân giống từ thân củ cắt lát và củ con cho tỷ lệ nảy mầm trên 90%, giâm hom từ thân tỷ lệ nảy mầm là 0%. Việc xử lý vết cắt thân củ cho tỷ lệ sống 90% đối với cả 4 công thức: Không xử lý, bằng xi măng, bằng vôi bột và tro bếp.

Thử nghiệm thành công phương pháp nhân giống bằng hạt. Nhưng quá trình sinh trưởng và phát triển thì gặp khó khăn.

- Thử nghiệm thành công phương pháp nhân giống củ mài bằng thân củ cắt lát với kích thước nhỏ nhưng cho sức sinh trưởng và phát triển kém.

 

 

4 - Trồng thử nghiệm

Trồng thử nghiệm thành công cây củ mài bằng bao tải có sử dụng phân ủ tại vườn thực nghiệm với quy mô 108 gốc. Phát hiện một số loại sâu bệnh trên cây củ mài.

Sau 4 tháng khối lượng trung bình đạt được của 1 củ là 300-500g/củ.

 

Đang thử nghiệm phương pháp trồng củ mài bằng ống nhựa – giảm công quá trình thu hoạch tại vườn Trường ĐHTB với 4 loại ống.

Tiếp tục theo dõi củ mài sinh trưởng năm thứ 2 tại Thuận Châu với 60 gốc

 

5 - Chuyển giao kỹ thuật

Chuyển giao thành công kỹ thuật làm phân ủ cho 4 hộ dân ở bản Pe – Phỏng Lái

Có 3 bài viết đăng trên website

 

Đang thực hiện chuyển giao tới 4 hộ dân ở bản Pe việc trồng củ mài trên núi đá và vườn nhà. Với quy mô mỗi hộ 20 gốc ở vườn nhà và 10 gốc ở núi đá. Cấp phát cây củ mài cho 22 hộ dân ở Bản Pe tự trồng tại vườn nhà.

Hiện nay đã có 6 bài viết đăng website

 

Hợp phần kinh tế

6 – Nghiên cứu thị trường

Bước đầu có những nghiên cứu thị trường củ mài tại: Chùa Hương, Đền Hùng và chợ Thuận Châu, chợ Tuần Giáo.

 

Có được thông tin hữu ích về quá trình sản xuất, chế biến bánh kẹo từ củ mài (thực chất là khoai mài) tại Chùa Hương.

Liên hệ một số địa chỉ tiêu thụ thử nghiệm sản phẩm: Tram dừng nghỉ Song Khê – Bắc Giang, Trạm dừng nghỉ Ninh Bình

 

7 - Sản phẩm đầu ra

Xác định được một số sản phẩm tiềm năng từ củ mài: Rượu, bột củ mài sấy khô, củ mài tươi

Sản xuất thành công rượu củ mài bằng phương pháp chưng cất: 10 lít

 

Tiếp tục sản xuất rượu củ mài bằng phương pháp chưng cất. Dự kiến 40 lít

Đang thử nghiệm sản xuất rượu củ mài bằng phương pháp ngâm. Dự kiến 20 lít

Đã sản xuất thành công bột củ mài đóng gói. Dự kiến 20kg.

 

Tập huấn

 

 

Học hỏi được nhiều kinh nghiệm, kiến thức và kỹ năng từ Giáo sưu Michio Onjo đến từ Trường Đại học Kagoshima Nhật Bản.

 

 Nhóm cũng đã trình bày 3 chủ đề mà nhóm được giáo sư Michio Onjo hướng dẫn cho việc viết bài báo khoa học là: Thời gian ngủ nghỉ của cây củ mài, phương pháp nhân giống và thí nghiệm bón phân.

kế hoạch năm 2014 nhóm sẽ dự định tiếp tục tiến hành 2 hợp phần chính là: Kỹ thuật và thị trường. Với hợp phần kỹ thuật nhóm sẽ tiến hành 6 nội dung là: Tiếp tục nghiên cứu giải pháp nhân giống từ hạt của cây củ mài; mở rộng đối tượng nghiên cứu sang một số cây thuộc họ củ nâu; Định loại cây có quả giống cây củ mài; hoàn thiện kỹ thuật nhân giống, trồng và chăm sóc cây củ mài tại vườn nhà và núi đá; viết 1 tài liệu chuyên khảo về cây củ mài. Với hợp phần thị trường nhóm sẽ tiến hành 4 nội dung là: Hoàn thiện phương pháp nấu rượu từ củ mài – xuất bản tài liệu hướng dẫn; nghiên cứu giải pháp xử lý làm trắng củ mài sấy khô; kết nối thị trường tiêu thụ củ mài cho vùng Tây Bắc; đăng ký nhẵn hiệu sản phẩm rượu củ mài và bột củ mài sấy khô.

Trong nội dung triển khai năm 2014, TS. Lân có ý kiến đề nghị nhóm nên tập trung vào hoạt động kỹ thuật như: Kỹ thuật nhân giống, trồng và chăm sóc cây củ mài. Vì việc hoàn thiện kỹ thuật là rất quan trọng, có lẽ nhóm nên viết tài liệu tham khảo bao gồm tất cả các nội dung thì phù hợp hơn vì tài liệu chuyên khảo đòi hỏi tính chuyên sâu cao. Dự án đã cung cấp rất nhiều đầu vào cho nhóm vì vậy cần phải có những kết quả đầu ra đảm bảo chất lượng. Nhóm đã thực hiện được nhiều công việc có ý nghĩa, các thành viên nhiệt tình, có nhiều kết quả hữu ích.

Bài viết của tác giả: Đào Hữu Bính - Nhóm nghiên cứu Củ Mài

Ban thông tin website Khoa Nông - Lâm