Dinh dưỡng cho cao su và những ảnh hưởng xấu khi thiếu dinh dưỡng

Các dưỡng chất cần cho cây cao su: Đa lượng: N,P,K; Trung lượng: Ca, Mg and S; Vi lượng: Fe, Mn,Cu, Zn, Mo, B

* Vai trò của N và triệu chứng thiếu 

          Là dưỡng chất rất quan trọng, có hàm lượng cao nhất trong cây cao su. Là chất không thể thiếu trong các hợp chất hữu cơ quan trọng như amino acids, proteins, acid nucleic. N thúc đẩy việc tổng hợp các proteins, acid nucleic và diệp lục tố (chlorophyll), kích hoạt phân bào và sinh trưởng tế bào, tăng số lá và làm tăng bề vòng thân cây, cải thiện năng suất sản lượng mủ.

          Thiếu N sẽ làm giảm diệp lục tố, giảm protein và quá trình tổng hợp chất diệp lục. Kết quả làm chậm sinh trưởng và giảm sản lượng mủ..

          - Triệu trứng thiếu N: Đầu tiên quan sát tầng lá bên dưới hoá màu vàng, và theo mức  độ thiếu hụt tăng sẽn có ảnh hưởng tới các lá non .Triệu chứng xuất hiện trên lá ở vườn cây khai thác (xem hình bên ) và hậu quả là làm chậm tăng trưởng vườn cây .

          * Vai trò của P và triệu chứng thiếu trong cây cao su

          P tác động đến sinh trưởng cây cao su. Qua nhiều phản ứng hóa học, P gắn kết vào các hợp chất hữu cơ bao gồm acid nucleic (trong DNA và RNA), phosphoproteins,phospholipids, đường phosphates, enzymes, và các hợp chất phosphate giàu năng lượng…như adenosine triphosphat (ATP).  P liên quan đến nhiều chức năng cơ bản của cây cao su gồm có chuyển đổi năng lượng, quang hợp, chuyển dạng đường và tinh bột, di chuyển dưỡng chất trong cây và các đặc tính di truyền từ thế hệ này sang thế hệ kế tiếp.

          P đầy đủ sẽ giúp các tiến trình vận hành ở mức hợp lý dẫn đến sinh trưởng của cây cao su và việc tổng hợp cao su ở mức bình thường.  Nếu hàm lượng P có hạn chế, phần lớn ghi nhận được là sự giảm kích thước, diện tích lá cũng như số lá. Sinh trưởng thân bị ảnh hưởng nhiều ở phần rễ và làm giảm tỷ lệ trọng lượng khô giữa thân và rễ. Sốlượng rễ hút nước và dưỡng chất trong đất ít hơn. Thường thì khi thiếu P quá trình sử dụng đường carbohydrate bị chậm lại, khả năng biến dưỡng giảm, cây chậm tăng trưởng và cho sản lượng mủ thấp.

          - Triệu trứng thiếu P: chuyển màu lá sang vàng nâu, ở mặt trên lá và phần giữa lá hóa màu đỏ tía. Thiếu P nghiêm trọng sẽ làm phiến lá cong ngược lên và đầu lá như bị cháy xém. Ở vườn cây khai thác không phát hiện được thiếu P bằng mắt qua lá mà phải qua phân tích lá mới phát hiện được, và hậu quả là làm chậm tăng trưởng và ảnh hưởng đến sự ổn định mủ.

          * Vai trò của K và triệu chứng thiếu K trong cây cao su

          Vai trò của K trong cây cao su xếp sau N .Mặc dù K không phải là cấu trúc hóa học của cây nhưng nó giữ nhiều chức năng điều tiết quan trọng trong sự phát triển của cây cao su. K kích hoạt ít nhất 60 enzymes khác nhau cho quá trình sinh trưởng cây, vai trò của K trong quang hợp rất quan trọng, khi cây thiếu K mức độ quang hợp và sản xuất ATP giảm . K rất cần cho từng bước tổng hợp protein. K làm tăng sinh trưởng rễ và cải thiện được sức chịu hạn cho cây cao su. K duy trì áp suất căng bề mặt, giảm sự mất nước và làm héo cây. K hỗ trợ quang hợp và tạo thức ăn cho cây, giảm hô hấp, giúp cây tránh mất năng lượng. K làm tăng vận chuyển đường và tinh bột, tăng tổng hợp cao su.

          - Triệu chứng thiếu K:Thiếu K thể hiện qua việc phát triển màu vàng ở mép và đầu lá, sau đó lá bị nhủng đi. Cây con chưa phân cành, triệu chứng thấy đầu tiên trên tầng lá giữa, còn ở cây khai thác thiếu K biểu hiện qua sự xuất hiện màu vàng bơ trên tán lá. Kích thước lá cũng giảm sút đáng kể.  

          * Vai trò của Ca và triệu chứng thiếu Ca

          Hàm lượng Calcium cao thứ ba sau N, K. Ca là thành phần quan trọng trong pectin của thành tế bào, ảnh hưởng đến sự phân bào, phát triển và kéo dài vách tế bào. Ca là chất kích hoạt enzymes, làm tăng sự quang hợp, ở trên đất quá kiềm (pH > 7) Ca cần thiết cho rễ phát triển. Ca còn giữ một vai trò rất quan trọng trong việc ổn định sự chảy mủ.

          - Triệu trứng thiếu Ca: Thiếu Ca biểu thị đầu tiên mép lá và đầu lá như bị cháy. Với cây cao su tơ, triệu chứng thiếu Ca ghi nhận đầu tiên trên lá non và nếu thiếu nghiêm trọng lá sẽ bị chết ngược, ở lá thành thục triệu chứng thiếu Ca thường thấy ở những lá trong bóng mát.

          * Vai trò của Mg và triệu chứng thiếu

          Mg (Magnesium) cần thiết cho nhiều chức năng cây như: Quang hợp: Mg là nguyên tố trung tâm của phân tử diệp lục; Vận chuyển Phospho trong cây; Mg vừa là chất kích hoạt enzyme vừa là thành phần của nhiều enzyme; Tham gia vào quá trình tổng hợp đường và vận chuyển tinh bột.

          - Triệu trứng thiếu Mg: Giai đoạn đầu thiếu Mg thể hiện qua các đốm màu xanh nhạt giữa các gân lá sau đó chuyển sang màu vàng sáng và lan ra mép lá. Nếu thiếu Mg nghiêm trọng lá hoá vàng và lan ra rộng khắp, mép lá héo nhủng với những vệt hoại thư màu nâu. Ởnhững cây tơ chưa phân cành, triệu chứng thường thấy ở tầng lá dưới thấp còn ở cây khai thác triệu chứng thiếu Mg xuất hiện ở các lá nhô ra ngoài ánh nắng mặt trời.

          * Vai trò của S và triệu chứng thiếu 

          Sulfur (S) cần thiết cho nhiều chức năng cây, có thể kể như: Là thành phần cấu trúc của protein và các peptides; Kích hoạt sự chuyển đổi N vô cơ trong protein; Là chất xúc tác trong sản sinh diệp lục tố; Là thành phần cấu trúc của nhiều enzymes.

          - Triệu trứng thiếu S: Đầu tiên thể hiện qua việc lá hoá vàng, sau đó chóp lá bị thối mục và dẫn đến cho một đám lá. Thường thì ở các cây tơ chưa phân cành, dễ thấy triệu chứng thiếu S trên các lá non ở các tầng lá bên trên, còn cây khai thác rất hiếm thấy thiếu S.

          * Vai trò của Sắt (Fe) và triệu chứng thiếu sắt

          Sắt cần thiết cho nhiều chức năng của cây: Là một phần của men cytochrome oxidase, catalase và ferredoxin, leghemoglobin; Giữ vai trò vận chuyển điện trong phản ứng oxy hoá – khử; Phát triển và giữ chức năng quang hợp cho diệp lục tố; Sắt còn giữvai trò chuyển đổi năng lượng trong cây và là thành phần của một sốenzymes và proteins; Sắt có liên quan tới sự hô hấp và biến dưỡng của cây .

          - Triệu chứng thiếu Fe:Thiếu Fe làm giảm diệp lục tố, thể hiện gữa các gân lá có màu vàng lục. Do tính tương đối cố định của Fe, triệu chứng thiếu Fe quan sát trên lá non hóa màu vàng nhạt và không có các đốm hoại tử khi bị thiếu nghiêm trọng.

          * Vai trò của Mn và triệu chứng thiếu Mn

          Mn tham gia trong chuỗi hoạt động oxy hoá khử(redox) của cây cao su, đóng vai trò chất chuyển vận điện cho các enzyme xúc tác trong quá trình quang hợp, hô hấp và khử nitrate.

          - Triệu chứng thiếu Mn:Giữa các gân lá có màu vàng lục là dấu hiệu cây thiếu Mn. Trường hợp thiếu Mn nghiêm trọng, các đốm nâu nhủng xuất hiện trên lá, sau đó làm lá rụng sớm. Triệu chứng thiếu Mn thấy đầu tiên ở các lá trong bóng mát giai đoạn đàu cây cao su khai thác sau đó lan ra các lá phơi bày ngoài nắng.

          * Vai trò Zn và triệu chứng thiếu Zn.

          Kẽm (Zn) là thành phần cần thiết trong nhiều hệ enzyme sản xuất năng lượng, tổng hợp protein, và điều hoà sinh trưởng trong cây cao su; Cây thiếu kẽm sẽ chậm thành thục; Kẽm không di động trong cây vì vậy triệu chứng thiếu kẽm xảy ra chủ yếu trong sinh trưởng. Khả năng di động kém trong cây đặt ra nhu cầu cần cung cấp liên tục kẽm cho cây sinh trưởng.

          - Triệu chứng thiếu kẽm: dễ nhận nhất qua các đốt thân ngắn và kích thước lá giảm, cây chậm trưởng thành cũng là dấu hiệu thiếu kẽm. Lá phần bên trên vòm lá giảm bề ngang, tương đối dài ra, mép lá gợn sóng, màu vàng lục của lá được ghi nhận trên gân giữa, còn gân chính của lá giữ lại màu xanh xậm; Ở cây tơ chưa phân cành triệu chứng nhìn thấy ở đỉnh tán lá chết chồi ngọn và phát triển các chồi phụ.  Lá hoá màu xanh lục ở vùng gân phụ và gân chính với màu xanh ve xậm.

          - Triệu chứng thiếu B:Triệu chứng thiếu B ở cây tơ thể hiện trên lá non vây quanh cây chết đi và chóp lá hóa đen. Ở giai đoạn đàu tiên thiếu B tán lá cây có màu xanh xậm, phiến lá non rụng trước khi đầu lá loang màu vàng úa lúc này mức độ B thiếu trầm trọng hơn. Ở cây tơ, thiếu B một tầng lá chóp được tạo ra trông như mới chải.

          - Triệu chứng thiếu Mo:Không như các nguyên tố khác, triệu chứng thiếu Mo khó  thể hiện trên các lá non vì Mo di động trong cây. Đặc điểm nhân biết thiếu Mo phiếm lá hình thành bất thường giống như đuôi thằng lằn Nam Mỹ và trên các lá già hơn thì có thể thấy các đốm lấm tấm giữa các gân lá, mép lá vàng lục.

          - Triệu chứng thiếu Cl: Làm rễ héo và giảm tăng trưởng

          Để tránh thiệt hại do việc thiếu dinh dưỡng thì cần tuân thủ nguyên tắc bón phân 4 đúng: đúng lúc, đúng loại, đúng lượng, đúng cách.

Bài viết của tác giả: Đặng Văn Công - Khoa Nông - Lâm

Ban thông ti website Khoa Nông - Lâm