Quy trình trồng và chăm sóc Thanh long ruột đỏ

1. Thiết kế vườn

1.1. Chọn đất trồng thanh long

- Thanh long trồng được trên nhiều loại đất từ đất feralit vàng đỏ, đất khô cằn, đất cát, đất xám bạc màu, đất phèn đến đất thịt, thịt pha sét vv. Tuy nhiên, để trồng thanh long đạt hiệu quả cao, đất phải tơi xốp, thông thoáng, thoát nước tốt, pH từ 6,5 - 7,5, hàm lượng hữu cơ cao.

- Thanh long ruột đỏ có thể trồng trên đất bằng và đất dốc vùng đồi núi. Tuy nhiên, khi trồng trên đất dốc cần phải làm bậc thang theo đường đồng mức và trồng  cây giữa các hàng so le nhau để giảm xói mòn.

1.2. Chuẩn bị hố trồng 

Vùng đất chũng đắp ụ trồng chống úng. Vùng gò đồi và vùng đất bằng thoát nước tốt cần đào hố để trồng trồng. Nên trồng theo hướng Bắc - Nam và trồng cây theo kiểu nanh sấu nhằm tận dụng cao nhất ánh sáng mặt trời của hướng Đông -Tây giúp tăng năng suất thanh long.

1.3. Chuẩn bị  trụ

Cần chuẩn bị cây trụ trước khi đặt hom giống một tháng. Trụ làm bằng xi măng cốt sắt hoặc trụ gỗ. Nếu dùng trụ gỗ nên dùng các loại gỗ tốt, chịu được nắng mưa, lâu mục. Tuy nhiên, sử dụng trụ gỗ dễ dẫn tới hiện tượng phá rừng, kém hiệu quả kinh tế. Trụ xi măng cốt sắt đang được khuyến cáo sử dụng cho thanh long hiện nay; trụ có kích thước vuông 12cm, dài 1,8 - 2m. Phần chôn xuống đất 0,5m, chiều cao của trụ so với mặt đất 1,3 -1,5m. Phía trên trụ có 4 cọng sắt ló ra dài 10 cm làm giá đỡ khi uốn ngọn thanh long về 4 hướng.

Cần chú ý khi dựng trụ xi măng trong năm đầu vào mùa nắng trụ hấp thụ nhiệt mạnh dễ làm đứt các rễ khí sinh của thanh long, nên dùng rơm rạ, lá chuối hoặc bao tải bao một lớp mỏng xung quanh trụ để giảm bớt hấp thụ nhiệt của trụ.

1.4. Mật độ - Khoảng cách trồng

Khoảng cách trồng 3,0 m x 2,5m tương ứng với mật độ trồng 1300 trụ/ha. Có thể trồng xen với các loại cây họ đậu ngắn ngày khác. Tuy nhiên, cần bảo đảm cho thanh long nhận đầy đủ ánh sáng.

2. Kỹ thuật trồng và chăm sóc

2.1. Thời vụ trồng

Cây Thanh long ruột đỏ có thể trồng quanh năm nhưng thời vụ trồng thích hợp tại Sơn La từ tháng 2- tháng 3 hàng năm; thời gian này có nhiều thuận lợi là ẩm độ thấp ít bị thối cành, khi cây bén rễ thì thời tiết bắt đầu có mưa, cây phát triển tốt. Tuy nhiên, phải đảm bảo có đủ ẩm cho cây khi trồng vào giai đoạn này.

2.2. Cách trồng

+ Đặt hom sâu cách mặt đất 2 - 4cm, đặt phần lõi xuống đất để tránh thối gốc.

+ Đặt áp phần phẳng của hom vào mé trụ tạo điều kiện thuận lợi cho cành ra rễ và bám sát vào cây trụ.

+ Mỗi trụ trồng 4 hom.

+ Buộc hom sát vào cây trụ để cố định hom.

+ Khi cây leo cao thêm 30 cm buộc cố định thân cây vào trụ thêm 1 lần.

+ Khi cây leo đến đỉnh trụ, vắt chéo 2 thân cây ở 2 mặt trụ đối diện, cố định vào cọng sắt trên đỉnh trụ.

2.3. Tưới nước

Tuy thanh long là cây chịu hạn tốt, nhưng nắng hạn kéo dài sẽ làm giảm khả năng sinh trưởng phát triển của cây và giảm năng suất. Biểu hiện của sự thiếu nước là: cành mới hình thành yêú ớt, cành phát triển rất chậm, cành bị teo lại và chuyển sang màu vàng, tỉ lệ rụng hoa ở các đợt ra hoa đầu tiên cao >80%, quả nhỏ. Do đó, cần tưới nước thường xuyên cho cây, tùy theo ẩm độ đất mà chu kỳ tưới cho cây có thể thay đổi 1 - 7 ngày/lần.

2.4. Tủ gốc giữ ẩm

Tủ gốc giữ ẩm cho cây vào mùa nắng bằng rơm rạ, cỏ khô, thân cây ngô vv.. tủ cách gốc 5 - 10cm. Biện pháp này cũng tránh được cỏ dại phát triển đồng thời khi rơm rạ bị phân hủy sẽ cung cấp cho đất một lượng dinh dưỡng đáng kể.

2.5.  Tỉa cành và tạo tán

Tạo tán mục đích tạo cho cây có bộ khung cơ bản, vững chắc từ đó phát triển các cành nhánh thứ cấp, giúp cây sinh trưởng mạnh, thông thoáng, ít bị sâu bệnh tấn công. Cây có dạng hình tròn đều sẽ cho năng suất cao và ổn định lâu dài. Tỉa cành nhằm tạo bộ tán đẹp cho cây, hạn chế sâu bệnh và cạnh tranh dinh dưỡng.

- Từ mặt đất tới đỉnh trụ, tỉa tất cả các cành xung quanh chỉ để lại một cành phát triển tốt, áp sát cây trụ.

- Trên đỉnh trụ, tỉa cành theo nguyên tắc 1 cành mẹ để lại 1 - 2 cành con, chọn cành sinh trưởng mạnh, phát triển tốt, tỉa bỏ các cành dị dạng, cành ốm yếu, cành sâu bệnh, cành già không có khả năng cho quả, các cành nằm khuất trong tán không nhận được ánh sáng. Khi cành dài 1,2m - 1,5m bấm đọt cành giúp cành phát triển tốt và nhanh cho quả.

- Tỉa bớt hoa chỉ để lại 1 hoa trên 1 cành mang quả.

2.6. Cỏ dại                

Cỏ dại cạnh tranh dinh dưỡng với cây thanh long và là nơi trú ẩn của sâu bệnh, trước mỗi đợt bón phân cần làm sạch cỏ gốc và xung quanh gốc thanh long. Trong vườn có thể dùng máy cắt cỏ; máy xới đất. Tuy nhiên, không nên xới đất sát gốc trong phạm vi bán kính 50 cm tránh đứt rễ.  

2.7. Phân bón giai đoạn kiến thiết cơ bản

* Năm thứ nhất

+ Bón lót: 15- 20 kg phân chuồng hoai, 500g lân văn điển/ trụ.

+ Một tháng sau khi trồng, bón 25g Urea + 100g NPK (10-5-10)/trụ, bón xung quanh gốc cách gốc 5 - 10cm.

+ Bón thúc 2 lần, mỗi lần 100g Urea + 100g phân NPK (10-5-10)/trụ vào tháng 7 và tháng 10.

* Năm thứ 2

+ Bón thúc: 500g lân + 100g URE + 100g phân NPK 10-5-10/trụ vào tháng 3. cứ 3 tháng sau (tháng 6, tháng 9) bón thêm mỗi lần 100g URE + 100g phân NPK 10 - 5- 10/trụ.

+ Cách bón: xới nhẹ, rắc xung quanh gốc, lắp phân lại bằng một lớp đất mỏng, bón cách gốc 20 - 40cm theo tuổi cây hoặc hoà phân tưới cho cây.

+ Tủ gốc: giữ ẩm cho cây vào mùa nắng bằng rơm rạ, cỏ khô vv…

* Năm thứ 3

+ Bón thúc: 500g lân + 100g URE + 200g phân NPK 10-5-10/trụ vào tháng 3. cứ 3 tháng sau (tháng 6, tháng 9) bón thêm mỗi lần 100g URE + 100g phân NPK 10 - 5- 10/trụ.

+ Cách bón: xới nhẹ, rắc xung quanh gốc, lắp phân lại bằng một lớp đất mỏng, bón cách gốc 20 - 40cm theo tuổi cây hoặc hoà phân tưới cho cây.

+ Sử dụng phân bón lá bổ sung nguyên tố đa, vi lượng phun cho thanh long ruột đỏ sau mỗi lứa thu hoạch.

2.8. Sâu hại

- Ốc sên nhỏ (Cernuella virgata) vào mùa ưa ốc sên nhỏ xuất hiện nhiều, ban ngày thường trú trên trụ thanh long hoặc dưới đất nơi cỏ mọc tốt. Ốc sên thường ăn phần diệp lục của cành ăn vỏ quả gây ra các vết sẹo ở vỏ cành, vỏ quả. phòng trừ ốc sên bằng cách cho rau xanh các loại dẫn dụ ốc sên đến và bắt bằng tay. Dùng thuốc hóa học hoạt chất Metaldehyde như thuốc Metalix 180 AB, 200 AB .

- Kiến lửa: cắn, đục khoét các hom giống, các cành lộc thanh long và cắn cả các vẩy quả gây tổn thương vỏ quả, làm ảnh hưởng đến chất lượng quả. Đây là loại côn trùng dễ phòng trừ có thể dùng Basudin 10H, Padan 3H trộn đều với cát với tỷ lệ 2/1.000 rải đều quanh gốc hoặc nơi làm tổ.

- Rệp sáp: Cơ thể phủ lớp sáp bột màu trắng, xung quanh cơ thể có nhiều tua sáp. Rệp sáp thường trú ngụ trong kẽ tai quả, dùng vòi chích hút quả, chúng tiết ra chất bài tiết là môi trường cho nấm bồ hóng phát triển, làm cho vỏ quả bị đen, giẩm giá trị thương phẩm. Phòng trừ loài rệp này bằng cách dùng thuốc có hoạt chất Cypermethrin hoặc Aplaud 10 WP, Butal 25 WP. Chú ý khi dùng thuốc hóa học phải đảm bảo thời gian cách ly.

- Rệp muội: tương tự như rệp sáp, chúng tập trung thành từng đám trong kẽ của tai quả. Chúng chích hút quả làm vỏ quả biến màu đen, giảm giá trị thương phẩm. Phòng trừ loài rệp muội giống như phòng trừ rệp sáp.

- Bệnh thối nhũn (Erwinia sp): bệnh thường xảy ra vào cuối mùa nắng do nấm Alternaria sp gây ra. Nấm bệnh thâm nhập qua các vết thương cơ giới trên cây và phá hại. Từ đó mô mềm của cành thanh long từ màu xanh chuyển thành màu vàng rồi mềm ra, sau đó thối nhũn. Từ vị trí này lây lan sang vị trí xung quanh, rồi huỷ hoại toàn bộ mô mềm của cành. Biện pháp phòng trừ: không lấy giống ở những cây đã bị bệnh, sau khi cắt hom giống để lành vết thương mới đem trồng hoặc giâm. Trước khi giâm, phải xử lý đất và hom giống để diệt nấm bệnh. Khi cây đã bị bệnh, cắt bỏ các cành bị bệnh dùng vôi sát trùng vết cắt sau đó phun Rovral 0,1% hai lần liên tiếp cách nhau một tuần

TS. Vũ Quang Giảng - Trưởng Khoa Nông – Lâm

Ban thông tin website Khoa Nông - Lâm