Bánh Khẩu Xén trước cơ hội phát triển theo chuỗi

Bánh Khẩu Xén là món bánh truyền thống của đồng bào dân tộc Thái Trắng tại Thị xã Mường Lay, tỉnh Điện Biên. Cứ mỗi dịp Tết đến, Xuân về là khắp các bản làng rộn vang tiếng chày giã, máy xay nguyên liệu. Đi dọc các dãy nhà tái định cư là những dàn phơi bánh với đủ màu sắc từ đỏ của bánh gấc đến tím của bánh nếp cẩm đến trắng của bánh gạo nếp nương.

Trong khuôn khổ đề tài nghiên cứu khoa học: “Nghiên cứu phát triển một số chuỗi giá trị nông nghiệp chính tại tỉnh Điện Biên”, nhóm nghiên cứu đã tiến hành khảo sát, điều tra tại Thị xã Mường Lay và tỉnh Điện Biên để xác định các vấn đề còn tồn tại của chuỗi từ đó đề xuất các giải pháp với chính quyền địa phương và người dân góp phần nâng cao thu nhập cho đồng bào.

Bánh Khẩu xén thường được làm từ tháng 10 đến tháng 12 âm lịch để phục vụ nhu cầu Tết của đồng bào Thái và các dân tộc anh em. Nguyên liệu sản xuất gồm có gạo nếp nương, nếp cẩm, nếp tăm, sắn củ được lấy từ chính ruộng, nương của đồng bào. Các loại nguyên liệu sau khi nấu chín sẽ được cho vào máy nghiền nhỏ rồi được trộn với bột tự nhiên (gấc, màu từ các loại lá rừng) để tạo màu. Bánh có bốn màu chính là trắng từ gạo, đỏ từ gấc, vàng của bánh sắn và màu tím của nếp cẩm. Tùy vào nhu cầu của người sử dụng mà người dân có thể cho thêm đường, sữa. Sau đó, hỗn hợp sẽ được cán mỏng, phơi khô tự nhiên và cắt theo những khuôn hình nhất định.


Sản xuất Bánh Khẩu Xén theo chuỗi tại Điện Biên

Trong những năm gần đây, nhu cầu bánh Khẩu Xén tăng nhanh không chỉ trong tỉnh mà cả các tỉnh miền xuôi. Trước tình hình trên công ty Safe Green đã cùng với hội phụ nữ Thị xã Mường Lay thành lập câu lạc bộ sản xuất bánh Khẩu Xén tại bản Bắc 2 xã Nay Lưa gồm 15 hội viên. Chính quyền Thị xã Mường Lay hiện đang phát triển dự án hỗ trợ sản xuất bánh Khẩu Xén cho câu lạc bộ. Mỗi hội viên sẽ được hỗ trợ tới 70% giá trị của máy nghiền bột và sắt làm dàn phơi bánh.

Vào mùa sản xuất mỗi ngày 1 hội viên có thể làm từ 10 – 15 kg bánh, giá bán tại nhà dao động từ 27.000 – 45.000 VNĐ/kg tùy vào loại bánh. Bánh làm từ nếp cẩm giá cao nhất và làm từ sắn giá thấp nhất. Tuy nhiên, theo ý kiến của câu lạc bộ thì bánh làm từ sắn được người tiêu dùng ưa thích hơn. Thu nhập từ làm bánh của các hội viên trung bình từ 30 – 35 triệu/vụ bánh.

Do đặc điểm sản xuất từ nguyên liệu tự nhiên nên người tiêu dùng tại các thị trường như Điện Biên, Hà Nội, Thái Bình…. tiêu thụ bánh khá nhiều. Sản phẩm bánh thường được các tư thương đặt trước về số lượng và chất lượng bánh (lượng đường, sữa bổ sung vào bột bánh). Các hội viên sản xuất và gửi trực tiếp theo xe khách về xuôi hoặc thông qua tư thương tại chợ trung tâm Thị xã Mường Lay. Mặt khác, công ty Safe Green đang tiến hành thảo luận và mong muốn ký hợp đồng bao tiêu sản phẩm lâu dài với câu lạc bộ.

Theo thông tin từ hội liên hiệp phụ nữ Thị xã Mường Lay, Bánh Khẩu Xén đang là sản phẩm được mang đi giới thiệu tại các hội chợ nông sản của tỉnh và khu vực. Ngoài ra, sản phẩm Bánh Khẩu Xén còn được đề xuất để phát triển theo chương trình “Mỗi làng một sản phẩm”.

Như vậy, với sự ủng hộ, hỗ trợ từ chính quyền địa phương cùng với nhu cầu tiêu thụ đang ngày càng gia tăng của thị trường thì sản xuất bánh Khẩu Xén theo chuỗi sẽ là sinh kế mới cho đồng bào dân tộc Thái tại Thị xã Mường Lay./.

Bánh Khẩu Xén được đóng gói và bày bán tại cửa hàng của công ty Safe Green

TS.Nguyễn Văn Khoa - Phó Trưởng Khoa

Ban Thông tin website Khoa Nông - Lâm