COP 30 diền ra từ 10/11 – 22/11/2025 tại thành phố Belém, bang Pará, Brazil. Thành phố này nằm ở Trung tâm của khu vực Amazon. Hội nghị diễn ra trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng khắc nghiệt: phát thải khí nhà kính, nhiệt độ toàn cầu tiếp tục gia tăng, các đợt nắng nóng, mưa lớn kéo dài, xuất hiện nhiều cơn bão mạnh gây ra những hậu quả thảm khốc cho nhiều quốc gia, khu vực. Phát biểu khai mạc Hội nghị, Tổng thống Brazil Luiz Inácio Lula da Silva nhấn mạnh: “Khủng hoảng khí hậu không còn là mối đe dọa của tương lai mà là thảm kịch của hiện tại” (2).
Hình 1. Ảnh Đại diện các nước tham gia COP 30 (Nguồn: Tạp chí Thiên nhiên và Môi trường)
Sau gần 2 tuần đàm phán tích cực và căng thẳng, gần 200 nước tham gia Hội nghị đã ký kết một Thỏa thuận, còn gọi là “Văn kiện Mutirão” – biểu trưng cho sự đoàn kết và huy động cộng đồng. Theo ngôn ngữ Tupi-Guarani, “Mutirão” có nghĩa là “nỗ lực tập thể” (1).
Thỏa thuận này cho phép các quốc gia hợp tác trên cơ sở tự nguyện để giảm lượng khí thải carbon và nỗ lực hạn chế sự nóng lên toàn cầu ở mức 1,5 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp. Về tài chính, Thỏa thuận “kêu gọi nỗ lực tăng ít nhất gấp 3 lần nguồn tài chính cho thích ứng biến đổi khí hậu vào năm 2035”. Năm 2024, các nước phát triển đã đồng ý cung cấp 300 tỷ USD mỗi năm cho các nước đang phát triển vào năm 2035 dưới dạng tài chính khí hậu. Phần lớn số tiền này được dành cho các dự án giảm phát thải khí nhà kính, ví dụ các dự án năng lượng tái tạo (1).
COP 30 cũng đã thông qua Cơ chế chuyển đổi công bằng (JTM). Cơ chế này xác định rằng quá trình chuyển đổi sang kinh tế xanh phải được thực hiện công bằng, bảo đảm quyền lợi của những người người lao động bị mất việc làm, quyền lợi của phụ nữ và cộng đồng địa phương bị ảnh hưởng. Cơ chế này góp phần hỗ trợ tài chính, chính sách và tháo gỡ các rào cản đối với quá trình chuyển đổi công bằng, bảo đảm không bỏ ai lại phía sau. Cơ chế Tropical Forest Forever Facility (Sáng kiến TFFF) là sáng kiến được nước chủ nhà Brazil đề xuất nhằm chi trả cho các quốc gia giữ được rừng nhiệt đới, thay vì chỉ hỗ trợ sau khi rừng đã mất. Đây là cơ chế đầu tư toàn cầu mới được đề xuất nhắm chi trả lợi nhuận cho các quốc gia sở hữu nhiều rừng, theo từng hécta rừng còn nguyên vẹn. Với TFFF, Việt Nam có thể tăng cường bảo tồn rừng và tham gia vào thị trường tín chỉ carbon dựa trên các tiêu chuẩn mới vừa được thống nhất.
Hội nghị cũng thông qua bộ 59 chỉ số toàn cầu để đo lường tiến độ thích ứng với biến đổi khí hậu, giúp định lượng các mục tiêu có thể định lượng rõ ràng.
Tại Hội nghị này, 7 nước: Anh, Pháp, Canada, Đức, Na Uy, Nhật Bản, Kazakhstan đã ký cam kết đạt mức phát thải methane “gần bằng 0” trong ngành nhiên liệu hóa thạch. Methane là khí gây hiệu ứng nhà kính nhiều thứ hai sau CO2. Giảm phát thải methane được coi là một giải pháp hiệu quả để kìm hãm tốc độ nóng lên toàn cầu (1).
Tuy nhiên, COP 30 đã không đạt được mục tiêu thông qua một lộ trình loại bỏ nhiên liệu hóa thạch, mặc dù các đại diện của hơn 80 nước tham gia Hội nghị thể hiện áp lực hướng tới mục tiêu này.
Trưởng đoàn Việt Nam, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành phát biểu tại Hội nghị: “Là một trong những nước đang phát triển bị ảnh hưởng nặng nề nhất bởi biến đổi khí hậu toàn cầu, Việt Nam đã nghiêm túc thực hiện các cam kết quốc tế về thích ứng và giảm phát thải khí nhà kính. Chúng tôi luôn theo đuổi phát triển bền vững, cân bằng hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế, bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu. Việt Nam không ngừng hoàn thiện thể chế và chính sách, từng bước tạo ra một khung pháp lý nhất quán và đồng bộ về thích ứng và giảm phát thải khí nhà kín, chuyển đổi năng lượng công bằng với các cơ chế mới, mang tính đột phá nhằm thúc đẩy chuyển đổi xanh và phát triển trung hòa các-bon” (4).
Theo Bà Francesca Nardini – Phó Trưởng Đại diện thường trú Chương trình phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) tại Việt Nam: Việt Nam là nước có nền kinh tế năng động, nhu cầu năng lượng lớn. Việt Nam cần xem xét chọn mô hình tăng trưởng nào: Tiếp tục phụ thuộc vào năng lượng truyền thống hay chuyển đổi sang hệ thống năng lượng sạch, hiệu quả và ít rủi ro hơn. Với những kết quả của COP30, Việt Nam có thể tăng cường tiếp cận công nghệ, tài chính và chuyển dịch năng lượng công bằng. Hội nghị này cũng mở rộng cơ hội hợp tác trong các lĩnh vực mà Việt Nam đang ưu tiên như phát triển điện gió ngoài khơi, hệ thống lưới điện hiện đại, lưu trữ năng lượng, công nghiệp tiết kiệm năng lượng, kinh tế biển xanh và nông nghiệp thích ứng khí hậu. Bà Francesca Nardini khẳng định: “UNDP sẽ tiếp tục đồng hành với Việt Nam để biến các kết quả của COP 30 thành các dự án cụ thể, khả thi và mang lại tác động thiết thực cho tăng trưởng xanh và bền vững” (3).
Tài liệu tham khảo
- Báo Nhân Dân điện tử. COP 30 khép lại với các cam kết về khí hậu, tài chính và rừng nhiệt đới. Bài đăng ngày 23/11/2025.
- Báo Chính phủ điện tử. Khủng hoảng khí hậu là thảm kịch của hiện tại, không còn là mối đe dọa tương lai. Bài đăng ngày 12/11/2025.
- Hà Anh. COP 30 cam kết huy động tài chính để ứng phó với biến đổi khí hậu. Tạp chí Kinh tế Tài chính điện tử. Bài đăng ngày 3/12/2025.
- Website Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Thứ trưởng Lê Công Thành phát biểu tại Hội nghị COP 30. Bài đăng ngày 19/11/2025.