Tập đoàn gà phần lớn chưa phân biệt các giống: Vùng núi mà chủ yếu là các dân tộc thiểu số nuôi nhưng quần thể gà và phần lớn chưa được kiểm định, đặt tên

Các giống đã có tên và đặc sản như: Các vùng đồng bằng tập trung nuôi quy mô lớn như Khoái châu, Đồng nai nuôi gà Đông tảo, Phú Ngãi Trị (huyện Châu thành, Long an) nuôi gà Tàu vàng (nay đã bị lai), Xã Tiên phong (Hà nam) nuôi gà Móng, xã Đông hồ (Thuận thành, Hà bắc) nuôi gà Hồ… và có xu hướng phát triển tốt trong giai đoạn này nhờ các đặc điểm: thịt dai, thơm, không nuôi bằng “cám công nghiệp” và thả rông / thả vườn…

1. Một số giống gà nổi trội:

Gà Đông Tảo

Đã có trong thời Pháp thuộc ở làng Đông tảo, huyện Khoái châu, Hưng yên. Đây có thể là giống gà duy nhất của thể giới có bộ bộ chân phát triển to vượt bậc khi trưởng thành. Tháng 8 năm 2012 được Hoàng tử Nhật bản Akishino đến thăm. Hiện tại giá lên cao: 50 000 đồng quả trứng, cá biệt có cá thể được trả 5 triệu đồng. Hiện tại đã lan đi các tỉnh tại Miền nam. Trại gà Đông tảo Tuấn đồng nai hiện có 500 mái đẻ là trại tư nhân lớn nhất cả nước. Giá cao nhất là 70 triệu đồng / cặp được một người tại Gò vấp (TP Hồ Chí Minh) mua (http://dantri.com.vn/kinh-doanh/ky-luc-70-trieu-dong-mot-doi-ga-dong-tao-584573.htm). Việc xuất ngoại giống này liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ và lệnh cấm xuất của nhà nước Việt nam ban hành năm 2004 (Quyết định 78/2004/QĐ-BNN của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn về việc ban hành Danh mục giống vật nuôi quý hiếm cấm xuất khẩu).

Gà Đông tảo trong nghiên cứu của Ngô Thị Kim Cúc thuộc đối tượng dễ tuyệt chủng, nhưng hiện nay đang phát triển rất mạnh.

Người chăn nuôi làng Đông tảo phân gà này thành 3 kiểu hình theo màu sắc.

Điều thú vị, trong lúc tại làng Đông tảo người dân cho rằng gà này chỉ có thể nuôi theo cách truyền thống: cho ăn thóc, ngô, thả… thì tại Đồng nai ông Tuấn nuôi như thể gà công nghiệp. Mặc dù ông này đang lãi lớn tuy nhiên cũng không giám mở rộng thêm vì sợ rớt giá.

Gà Móng

Có ơt xã Tiên phong (huyện Duy tiên – Nam hà). Giống này được biết đến năm 2003. Ngoại hình, năng suất tương tự như gà Hồ. Xã này nằm cuối đường và gần như “cô lập” nên giống gà truyền thống này được giữ mãi và nay có điều kiện phát triển khi Đề án bảo tồn nguồn gen vật nuôi do Viện chăn nuôi chủ trì đã tham gia công tác bảo tồn và phát triển tới nó. Hiện tại có 700 gia đình (từ 50 đến 200 mái) và một trại gà Móng của ông Nguyễn Văn Thắm (>2000 mái) chuyên nuôi giống gà này. Các giống khác cũng được đưa vào xã này nhưng đều bị đánh bật ra. Xã này có những quy ước về nuôi giống gà riêng của mình và đến nay có lẽ là “làng nghề” đầu tiên nuôi gà bản địa.

Gà Hồ

Là giống gà có mặt trong các bức tranh dân gian nổi tiếng do các nghệ nhân xã Lạc Thổ – Thị trấn Hồ – huyện Thuận Thành- tỉnh Bắc Ninh  có từ bao đời nay. Hiện đang có chương trình nghiên cứu với nguồn hỗ trợ từ Trường Đại học Công giáo (Bỉ) do Trường Đại học Nông nghiệp 1 chủ trì. Tuy nhiên để bán được giá hơn cần có những hoạt động quảng bá tích cực hơn.

Gà Ác

Là một giống gà khá lâu đời của tỉnh Long an. Thân phủ bằng lông tơ. Thịt đen xương đen. Nhỏ con, < 0,5 kg. Thịt chứa nhiều chất sắt nên hơi tanh. Thường được hầm với các loại thảo dược. Công ty Bảo long đã chế biến thịt và đóng hộp loại gà này (Xem: http://www.thucphambaolong.com/). Sau 1988 được Dự án TCP/188/RAS/JP (Viện chăn nuôi) mang ra nuôi thử ngoài phía Bắc. Hiện nay được nuôi nhiều tại Long an với quy mô trang trại lớn.

Gà H’mông

Là một giống gà xương đen thịt đen, được nuôi rải rác và lẫn với các loại gà bản địa khác nhau tại các tỉnh miền núi phía bắc từ Lạng sơn đến Nghệ an nơi các đồng bào dân tộc thiểu số (H’mông, Thái, Tày… ) sinh sống. Trong phạm vi “Dự án Bảo tồn nguồn gen vật nuôi quý hiếm” của Bộ nông nghiệp và PTNT (2000), giống này được chọn lọc từ quần thể gà xương đen thịt đen của người H’mông nuôi tại Sơn la mang về và nuôi thích nghi và nhân ra tại Viện chăn nuôi (Hà nội). Sau này cũng được lai với gà Ai cập tạo nên giống mới. Đã được nhân rộng trên nhiều vùng. Thịt ngọt, thơm, ít mỡ và màu đen giúp nó một thời lên cơn sốt. Hiện nay đã trở thành một giống vật nuôi của Bộ Nông nghiệp và PTNT.

Gà Mía

Là một giống gà có từ lâu tại làng Mông phụ (Đường lâm, Ba vì, Hà nội). Khá nổi tiếng cũng nhờ vị ngọt của gà và tên tuổi của vùng đất này: Đất hai vua và là làng cổ duy nhất ở Việt nam. Năm 1998 tại Trạm NC và thực nghiệm thức ăn vật nuôi – Viện chăn nuôi. Đã phát triển một đàn gà mái lên 300 con. Tuy nhiên không thâm nhập nổi thị trường nên thôi.

Từ năm 1998, Hà nội có chủ trương bảo tồn và khai thác giống này. Công ty TNHH MTV Đầu tư và Phát triển nông nghiệp Hà Nội (HADICO) đã và đang bảo tồn và phát triển gà Mía. Năm 2012 Hà nội dự tính đầu tư 19 tỉ VND cho việc xây dựng mới cho Công ty này. Tuy nhiên đang trục trặc trong việc giải phóng mặt bằng nên công tác này đang bị ngắt quảng (Dân Việt, 2013).

Hiện có vài giống lai Gà mía x  Gà Lương phượng do Viện chăn nuôi lai tạo. Ngay tại xã Đường lâm các hộ cũng tiến hành lai với các loại gà khác nhau nhưng vẫn bán với mark: Gà Mía.

Nguy cơ: Chọn lọc định hướng quá lớn khiến một số kiểu hình bị mất. Và lai tạp.

Gà Kiến

Tại Bình định và miền trung có giống gà khá nổi tiếng đó là gà Kiến. Nhìn ngoại hình có thể lai gà đá + gà ri. Lông màu đậm, chân cao, người dài. Nhưng vẫn được gọi là gà “ta”. Nuôi rải rác trong dân, không mấy ai nuôi rải rác trong dân. Có một số doanh nghiệp như ông Lê Văn Dư (tại Tuy phước) có nuôi gà này. Tại Quế sơn (Quảng nam) cũng có một doanh nghiệp nuôi gà này.

Gà Tân châu

Là một giống gà cảnh khá nổi tiếng của huyện Tân châu (Long an). Sau đó được giới chơi gà kiểng Long Xuyên cùng nuôi dưỡng, lai tạo và phát triển để có được giống gà tre khá thuần chủng hiện nay. Do có nhiều đặc điểm đặc thù so với các giống gà tre khác, nên giới gà kiểng An Giang đã đặt thêm địa danh Tân Châu vào để phân biệt với các giống gà tre nhỏ vùng khác. Khá đa dạng về màu sắc, sặc sỡ và trông khá đẹp.

Hiện giống này được nhân và phát tán đi nhiều nơi tại Miền nam thậm chí tại Miền bắc. Khoảng năm 2010 gà này rất được giá, thậm chí có cặp lên đến 5 triệu đồng.

(Một số hình ảnh trên trang mạng về gà Tre Tân châu)

2   Một số loại gà kỳ hình

Nhiều ngón chân

Ở nước ta các giống gà thường có 4 ngón. Tuy nhiên cũng có một số giống có 5, 6 và hơn. Gà 5 ngón (gọi là ngũ trảo) như gà Ác hoặc gà Thái hòa, Quý phi của Trung quốc (Cả ba loại này đều có xương, thịt, phủ tạng màu đen). Gà 6 ngón (lục trảo) như gà Lục trảo có ở vùng Lạng sơn. Đặc điểm của các loại gà có giưới 6 ngón là có cả trên hai chân, các ngón tương đối dài. Bên cạnh đó cũng xuất hiện một vài loại gà có 6-8 ngón tại một số vùng núi Bắc bộ. Các ngón phụ thường bé, ngắn và nằm sát với nhau. Một số người nhầm tưởng các ngón phụ đó là cựa – các mấu xương trồi ra trên cẳng chân – và liên hệ nó với con gà truyền thuyết (Gà chín cựa, ngựa chín hồng mao).

Phao câu không rõ

Tại một vài nơi (Cao bằng, Hà giang) cũng xuất hiện một số gà mà phao câu không phát triển lắm. Người dân ít dùng để cúng tế do mổ ra như gà khuyết tật.

                                                                 

                                                     Tác giả:  Ths. Đặng Thị Thúy Yên 

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *